استان همدان
موقعيت جغرافيايي
استان همدان با وسعت 19493 کیلومتر مربع از شمال به استان زنجان و قزوین، از جنوب به استان لرستان، از مشرق به استان مرکزی و از مغرب به استانهای کرمانشاه و کردستان محدود می شود و بین مدارهای (33 درجه و 59 دقیقه) تا (35 درجه و 48 دقیقه) عرض شمالی از خط استوا و (47 درجه و 34 دقیقه) تا (49 درجه و 36 دقیقه) طول شرقی از نصف النهار گرینویج قرار گرفته است و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری ( سرشماری سال 1375 و اصلاحات بعدی) شامل 8 شهرستان، 21 شهر، 20 بخش، 71 دهستان و 1120 روستاست. شهرستانهای این استان: همدان، ملایر، تویسرکان، نهاوند، اسدآباد، کبودرآهنگ، بهار و رزن می باشند و شهرهای آن عبارتند از: همدان، ملایر ، تویسرکان ، نهاوند ، اسدآباد ، کبودرآهنگ ، بهار ، رزن ، لالجین ، مریانج ، فامنین ، صالح آباد، قروه درجزین، سرکان، سامن، فیروزان، ازندریان، دمق، فرسفج، قهاوند و جورقان و بخش های تابعه در همدان: مرکزی، شراء، فامنین، در ملایر: مرکزی، جوکار، سامن، در نهاوند: مرکزی، خزل، در تویسرکان: مرکزی، قلقل رود، در اسدآباد: مرکزی، در کبودرآهنگ: مرکزی، گل تپه و شیرین سو، در رزن: مرکزی، قروه درجزین و سردرود و در بهار: مرکزی، صالح آباد و لالجین.
همچنین بر اساس سرشماری سال 1375 کشور، کل جمعیت استان 1677957 نفر آن جمعیت شهری و 867115 نفر روستایی است و تراکم نسبی جمعیت در هر کیلو متر مربع در همین سال 86 نفر بوده است. استان همدان دارای اقوام مختلف و گویشهای متنوع می باشد که عمدتاً به فارسی سخن می گویند، ولی به علت همجواری با استانهای: زنجان، قزوین، لرستان، کرمانشاه و کردستان اقلیتهایی علاوه بر فارسی، به ترکی، لری و کردی نیز صحبت می کند.
آب و هوای استان همدان
با توجه به پستی و بلندیهای زیاد، دشتها، مناطق کوهستانی، قله های مرتفع، رودخانه ها، چشمه سارها، مزارع، اشجار و سرآبهای متعدد، آب و هوای استان همدان متغیر است و معمولاً دارای زمستانهای سرد و پر برف و تابستانهای معتدل و ییلاقی است و به طور کلی در دره های شمالی کوه الوند و شمال استان سردتر و جنوب استان ملایم تر است.
صنایع دستی
استان همدان از مناطقی است که فرآورده های دستی آن از شهرتی بسزا در سطح کشور برخوردار است و حتی برخی از صنایع دستی آن مانند صنعت سفالگری اهمیت صادراتی و جهانی دارد. این نوع صنایع دستی، علاوه برجنبه مصرفی، از ویژگیهای هنری برخوردارند که به صورت طرح ها، نقوش و رنگهای گوناگون متجلی می شوند. برجسته ترین صنعت دستی استان، سفالگری و سرامیک سازی است که مرکز عمده آن " لالجین " در 25 کیلومتری شهر همدان است . پیشینه سفال سازی در لالجین نزدیک به 700 سال برآورد شده است .
بناهای یادبود تاریخی :
-آرامگاه علویان ، همدان
-آرامگاه ابن سینا ، همدان
-آرامگاه بابا طاهر عریان ، همدان
-آرامگاه استرو مردخای ، همدان
-کتیبه گنج نامه ، همدان
-بازار همدان ، همدان
-تپه های هکمتانه ( اکباتان ) ، همدان
-آرامگاه میر رضی الدین آرتیمانی ، تویسرکان
-قلعه نوشجان ، ملایر
-برج قربان ، هکمتانه
-آرامگاه اسدآبادی ، اسدآباد
یناهای یادبود مذهبی:
-آرامگاه حیقوق نبی ، تویسرکان
-مسجد جامع همدان ، همدان
-امامزاده عبدالله ، همدان
-امامزاده محسن ( کوه ) ، همدان
جاذبه های طبیعی :
- غار علیصدر، همدان
-دره عباس آباد، همدان
غار عليصدر :
غار علیصدر یکی از بی نظیر ترین و خوش منظره ترین غارهای طبیعی قابل قایقرانی جهان است که در روستای علیصدر از توابع بخش گل تپه شهرستان کبودراهنگ و 75 کیلومتری شمال غربی شهر همدان؛ به طول جغرافیایی 48 درجه و 18 دقیقه و عرض 35 درجه و 18 دقیقه و ارتفاع 1900متر از سطح دریا واقع شده است.
این غار در کوه نه چندان مرتفع ساری قیه (صخره زرد) ایجاد شده که در قسمت جنوب روستای علیصدر و چسبیده به آن قرار گرفته است. در این کوه دو غار دیگر به نام های سراب و سوباشی وجود دارد که به ترتیب 7 و 11 کیلومتر با غارعلیصدر فاصله دارند و چنانکه در منابع جغرافیایی آمده آب غار علیصدر از غار سراب سرچشمه می گیرد.
گفته میشود که نام اصلی این غار «علی سرد» یا «علی سد» بوده که به تدریج اصطلاحا به علیصدر معروف شده است. در فرهنگ جغرافیایی ایران و لغتنامه دهخدا، به نام «علی سرد» آمده ولی هر دو این منابع نام اصلی آن را «علی سد» ذکر کرده اند. آنچه مسلم است تا این تاریخ در هیچ نوع مدرک تاریخی نامی به عنوان علیصدر ذکر نشده با این وجود خود اهالی نیز آن را علیصدر میگویند.
دیرینگی سنگهای تشکیل دهنده این کوه در حدود دوران دوم زمینشناسی یعنی دوره ژوراسیک (190 تا 136 میلیون سال قبل) برآورد میشود. مردم روستای علیصدر و روستاهای اطراف از قدیم این غار را میشناختند و از آب آن نیز بهره میبردند (مجرایی که از محوطه ورودی تا محل آب حفر شده، این مسئله را تایید میکند)؛ ولی شناسایی مفصل و معرفی آن به حدود 15 سال پیش از انقلاب بر میگردد که بنابر نظری اولین بار توسط افسری به نام «سرهنگ یحیایی» که فرمانده پادگان همدان بود و بنابر نظر دیگر توسط گروه کوهنوردی همدان انجام پذیرفت و توسعه آن با تعریض دهنه ورودی آغاز شد و به تدریج به صورت فعلی در آمد.
در بدو ورود شاهد رسوبات کربنات کلسیم در سقف و دیواره های محدوده وسیعی از غار هستیم، این رسوبات گویای این هستند که در گذشته در این محدوده نیز آب وجود داشته است. ارتفاع فعلی آب درون غار در حدود 50 متر پایین تر از این محدوده است.
ارتفاع آب غار در قسمتهای مختلف آن از صفر تا 14 متر در نوسان است. تمامی کانال های غار هنوز کشف نشده اما در برخی از کانال های غار 10 الی11 کیلومتر پیشروی شده است؛ به طور رسمی در حال حاضر 2100 متر از طول غار شناسایی شده که ارتفاعی بین 1 تا 35 متر، عرض 2 تا 15 متر و عمق 1 تا 17 متر دارد. برای بازدید از غار پس از طی مسیر قابل قایقرانی، مسیر نسبتا طولانی در خشکی طی می شود و پس از آن دوباره گردش با قایق ادامه می یابد. از 14 کیلومتر مسیر کشف شده، 4 کیلومتر از معابر که با پرژکتور نور پردازی شده اند مورد بازدید قرار می گیرند.
محوطه اصلی غار از تعداد زیادی تالار بزرگ و کوچک و پیچ در پیچ تشکیل شده است که به وسیله دهلیز ها و دالان های مشبک با یکدیگر مرتبط می شوند و برخی از آنها وسعتی بیش از چند صد متر مربع دارند.
منشا آب غار چشمه های زیر زمینی وعلاوه بر آن، ریزش های جوی است که به صورت قطرات آب از دیواره ها و سقف غار به درون آب می ریزد. در کل این غار عظیم از طریق فرسایش و ایجاد حفره های ریز در توده سنگ های آهکی و به هم پیوستن تدریجی این حفره ها در طی سالیان طولانی ایجاد شده است
جاذبه های استان همدان در یک نگاه
جاذبه های طبیعی
غار علیصدر
غار علیصدر مهمترین غار آبی و توریستی ایران و از جمله غار های دیدنی و استثنایی جهان است ؛ که همه ساله خیل عظیمی از گردشگران و دوست داران طبیعت را به سوی خود می کشد . این غار در فاصله 75 کیلومتری شمال غربی همدان در کوه های زاگرس در ارتفاع 1900 متر از سطح دریا واقع شده است .
جاذبه های مذهبی
حیقوق نبی
حیقوق نبی از پیامبران بنی اسراییل است که حدود ۲۶۰۰ سال پیش می زیسته و نگهبان معبد بزرگ یهودیان در اورشلیم بوده است .
مسجد جامع همدان
مسجد جامع همدان كه به شماره ۲/۱۷۲۳ به ثبت آثار تاریخی رسیده است از قدیمی ترین و معتبر ترین مساجد همدان است كه با توجه به مشخصات ، معماری و كتیبه های موجود متعلق به سال ۱۲۵۳ هجری قمری و بعد از آن است.
جاذبه های باستانی
آرامگاه میر رضی الدین آرتیمانی
میرزا محمد رضی معروف به میر رضی الدین آرتیمانی از شعرا و عرفانی عصر صفوی است که در نیمه دوم قرن دهم هجری قمری در روستای آرتیمان از توابع تویسرکان بدنیا آمد . وی در دربار شاه عباس اول مقام و جایگاه عالی داشت و با یکی از دختران او وصلت نمود .
برج قربان
این بنای تاریخی در شهر همدان و در محله زندی ها نزدیک دبیرستان ابن سینا قرار گرفته است . از قرار معلوم مدفن شیخ السلام بن عطار حافظ ابوالعلاء و جمعی از امرای سلجوقی است که در قرن هفتم و هشتم هجریبه طرز ساده و بی پیرایه ساخته شده .
بنای تاریخی نوشیجان
بنای تاریخی نوشیجان در حدود ۶۰ کیلومتری جنوب همدان و ۲۰ کیلومتری شمال غرب ملایر بر فراز تپه ای طبیعی به ارتفاع تقریبی ۳۷ متر قرار گرفته است .
تپه هگمتانه
تپه هِگْمَتانه تپه ای تاریخی با پیشینه ای متعلق به دوران ماده است که در شهر همدان قرار دارد .
حمام حاج آقا تراب
حمام حاج آقا تراب در بخش قدیمی شهر نهاوند و در جانب راست کوچه ای ، به نام سید ها و رو به روی مسجد حاج آقا تراب ، ساخته شده است .
سنگ نبشته های گنج نامه
کتیبه های گنج نامه که یادگاری از دوران داریوش و خشایارشای هخامنشی است ، بر دل یکی از صخره های کوه الوند در فاصله ۵ کیلومتری غرب همدان و در انتهای دره عباس آباد حکاکی شده است .
شیر سنگی
شهر کنونی همدان در گذشته های دور ، اکباتان کهن و مرکز فرمانروایی ماد ها و پایتخت تابستانی هخامنشیان بوده است . از آثار تاریخی آن دوره ، تنها بقایایی اندک بر جای مانده که « شیر اکباتان » بکی از مهمترین آنها ست . « سنگ شیر » یا « شیر سنگی » در جنوب شهر در کنار جاده قدیم همدان ملایر قرار گرفته است .
قبر اسکندر مقدونی
قبر اسکندر در شهر همدان و در خیابان نظر بیک نزدیک تپه هگمتانه واقع شده است .
گنبد علویان
گنبد علویان در چهار باغ علویان در نزدیکی میدان امام زاده عبدالله شهر همدان قرار دارد .
مقبره استر و مردخای
در نزدیکی میدان امام خمینی شهر همدان بنایی وجود دارد که مقبره " استر و مردخای " نامیده می شود . هر چند که این شهرت برای بناهای دیگری از جمله بقعه " پیربکران " در سی کیلومتری جنوب اصفهان که از بناهای ابتدای قرن هشتم هجری و ماقبل آن است ؛ هم وجود دارد .
جاذبه های تفریحی
پیست اسکی الوند
راه دسترسی به آن از محل تاریخی گنج نامه می گذرد . طول پیست اسکی 4 کیلومتر و شیب آن در حدود 25 درصد است . و در ماه های دی – بهمن - اسفند - فروردین و اردیبهشت قابل استفاده است .
تپه عباس آباد (همدان )
تپه عباس آباد همدان در نزدیکی و مشرف به میدان قائم ( میدان داریوش ) ( میدان آخر آسفالت ) قرار دارد . این تپه به دلیل مشرف بودن به شهر همدان ، همواره از موقعیت ویژه ای برخوردار بوده است .
سد اکباتان
سد اکباتان یکی از سد های استان همدان است . این سد در نزدیکی شهر یالفان در ۱۰ کیلومتری شهر همدان بر رود قره سو احداث شده است .
ارتفاع سد در زمان ساخت ۵۴ متر ( از پی ) بوده است و در حال افزایش به ۷۹ متر می باشد .
لالجین
لالِجین ( يا لاله جين ) یکی از شهر های شهرستان بهار در استان همدان ایران است که بر اساس سرشماری رسمی سال ۱۳۸۵، تعداد ۱۴٬۶۸۹ نفر جمعیت داشته است . این شهر به عنوان مرکز تولید سفال و سرامیک خاورمیانه شناخته شده است . ۸۰ درصد از جمعیت شهر لالجین به پیشه سفالگری و سرامیک کاری اشتغال دارند .
جاذبه های فرهنگی
آرامگاه ابوعلی سینا
آنچه مسلم است در ایرانی بودن این افراد ، جای تردید نیست . در آن زمان ، زبان عربی ، زبان رایج و قابل قبول علم بوده است همچون زبان انگلیسی که امروز بسیاری از پژوهشگران کشور های مختلف دنیا که زبان مادری آنان زبان دیگری است .
عارف قزوینی
آرامگاه عارف قزوینی در کنار آرامگاه بو علی سینا در همدان قرار دارد .
مقبره بابا طاهر
ارامگاه باباطاهر در مرکز میدانی مستطیل شکل ، زیبا ، سرسبز ، با گنبدی فیروزه ای منشوری شکل ، بر قاعده ای هشت ضلعی بر بالای تپه ای کم ارتفاع قرار گرفته است .
موزه تاریخ طبیعی همدان
موزه تاریخ طبیعی همدان در راستای تامین اهداف علمی آموزشی و پژوهشی دانشگاه بو علی سینا در سال 1351 شمسی به همت آقای جعفر محمد علی زاده بنیانگذاری شده است .
|
اطلاعات توریستی 
