مارال

 جمعیت استان آذربایجان غربی طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ - ۲٫۸۷۳٫۴۵۹ نفر می‌باشد که ۴٫۰۸ درصد جمعیت کل کشور را در خود جای داده‌است و از این لحاظ هشتمین استان پرجمعیت کشور محسوب می‌شود.

زبان رسمی ترکی آذربایجانی و در قسمتی از استان کردی به‌شمار می‌روند.

کردها در بخشهای مرتفع غربی و جنوبی استان نشیمن دارند و متقابلاً ترکها در دشت‌های پیرامون دریاچه ارومیه و بخشی نیز در دشت‌های شمال و جنوب شرقی استان، سکونت دارند. با این وجود برخی منابع غیر رسمی اکثریت ساکنان استان را از کردها دانسته‌اند و برخی دیگر از ترکها. همچنین اقلیت اشوری و ارامنه هم در استان مخصوصا در ارومیه مرکز استان ساکن هستند.در شهر ارومیه که مرکز و بزرگ‌ترین شهر استان بشمار می‌آید و از دیرباز به عنوان شهری که در آن گروههای قومی، زبانی، نژادی و حتی مذهبی مختلف زندگی می‌کنند شناخته‌شده‌است، جمعیت شهر مرکب از مردمان ترک آذربایجانی، کرد و یهودی، ارمنی و آشوری است.

جاذبه های استان آذربایجان غربی عبارتند از:

جاذبه های طبیعی

آبشار شلماش 
آبشار شلماش از مهمترین آبشارهای است که در سطح استان آذربایجان غربی جاری است که مورد توجه و استفاده گردشگران می ‌باشد .

آبشار قلعه جوق 
آبشار قلعه جوق ، در روستای « باغچه جوق » از توابع بخش مرکزی شهرستان ماکو واقع شده است.

دریاچه ارومیه 
دریاچه ارومیه در شمال غربی ایران و در منطقه آذربایجان واقع شده‌ است . این دریاچه طبق آخرین تقسیمات کشوری ، بین دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی تقسیم شده‌ است .

غار سهولان 
غار « سُهولان » در روستای « سهولان » 42 کیلومتری شمال شرق مهاباد در استان آذربایجان غربی واقع شده ‌است .

جاذبه های باستانی

بازار خوی 
بازار خوی در ضلع شرقی شهر خوی قرار دارد و بازمانده بازار گسترده است .

تپه باستانی حسنلو 
تپه باستانی حسنلو در ۱۲ کیلومتری جنوب غربی دریاچه ارومیه ، و ۹ کیلومتری شمال شرقی شهرستان نقده بین دهکده های امین‌ لو و حسنلو واقع شده است . این تپه به مناسبت نام دهکده مجاورش حسنلو نام گرفته است .

تخت سلیمان 
45 کیلومتر كه از تکاب به سمت شمال شرق حرکت کنی ، محوطه ای تاریخی خودنمائی می کند که یادگاری است از عصر ساسانی است .

دژ بسطام 
دژ بسطام در حوار روستای بسطام واقع شده است و توسط روسای دوم (645 -685 پیش از میلاد ) ساخته شده و یکی از مهم ‌ترین شهر های اورارتویی زمانی خود بوده است .

فخرگاه 
دخمه فخرگاه در نزدیكی تاش تپه در محلی موسوم به فقرگاه واقع شده و ظاهراً آرامگاه یكی از شاهزادگان دولت ماد می باشد .

قره کلیسا 
قره کلیسا ( کلیسای تادئوس مقدس ) ، نام کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی ایران است .

قلعه اسماعیل آقا 
در فاصله 18 کیلومتری شمال غربی شهرستان ارومیه قرار دارد و آثار موجود در این قلعه به دو دوره تاریخی هزاره اول قبل از میلاد و قاجاریه تعلق دارد .

قلعه كاظم داشی 
قلعه كاظم داشی در حدود 65 كیلومتری ارومیه و 5/1 كیلومتری شرق روستای گورچین واقع شده است كه در محل به « قالاباشی » معروفیت دارد .

جاذبه های تفریحی

پل قطور 
پل قطور پلی است که در مسیر راه آهن ایران و ترکیه در نزدیکی خوی ساخته شده ‌است . این پل از نوع زیر قوسی است و تا مدت ‌ها بزرگ ‌ترین دهانه قوسی را در بین پل‌ های ایران داشت .

پیست اسکی خوشاکو 
پیست اسکی خوشاکو در ۳۰ کیلومتری غرب ارومیه در منطقه راژان قرار دارد.

از نظر تاریخی، تاریخ باستانی آذربایجان با تاریخ قوم ماد و ترکها در آمیخته است. قوم ماد پس از مهاجرت به ایران آرام آرام قسمت‌های غربی ایران از جمله آذربایجان را تصرف کردند. مقارن این ایام دولتهایی در اطراف ‎آذربایجان وجود داشت که از آن جمله می‌توان به دولت آشور در شمال بین النهرین، دولت هیق در آسیای صغیر، دولت اورارتو در نواحی شمال و شمال غرب، اقوام کادوسی در شرق و کاسیها در حوالی کوههای زاگرس اشاره کرد. بعد از تأسیس دولت ماد، آذربایجان به ماد کوچک معروف شد و مشتمل بر شهرهای قدیمی همدان، ری، اصفهان و کرمانشاه بود.

گروهی معتقدند که نام آذربایجان گرفته شده از آذرآبادگان گرفته شده و به معنی سرزمین آتش است. بزرگ‌ترین آتشکده‌های زرتشتی در این منطقه بوده است و نمونه آن هنوز در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان بجا مانده است. گروهی دیگر وجه تسمیه آذربایجان را مربوط به وجود سرداری به نام اتروپاد می‌دانند. اینان معتقدند که که بعد از غلبه اسکندر مقدونی به ایران، سرداری به نام آتورپات در آذربایجان ظهور کرد و از اشغال آن توسط یونانیان ممانعت به عمل آورد. از آن به بعد این سرزمین به نام آتورپاتگان معروف شد. حکومت جانشینان آتورپات در آذربایجان در زمان اشکانیان نیز ادامه یافت و این منطقه توانست کماکان استقلال داخلی خود را در چهارچوب دولت اشکانی حفظ کند. سرانجام اردشیر بابکان بنیانگذار سلسله ساسانی بر حکمرانان محلی آذربایجان استیلا یافت و آنرا بصورت یک ایالت غیر موروثی آداره نمود.

۱) ایستی سو ؛ در نزدیکی گردنه قوشچی. ۲) آب گرم محال باراندوز ؛ در نزدیکی قریه هفت آباد ارومیه. ۳) آب معدنی کوه زنبیل ؛ در کنار دریاچه ارومیه. ۴) آب معدنی دریک ؛ که بسیار گوارا بوده و در روستای چهریق قرار دارد. ۵) آب معدنی کانی گراوان ؛ در روستای کانی گویز در نزدیکی شهر رَبَط.فاصله 2 کیلومتری

این استان یکی از مناطق مستعد کشاورزی است. علاوه بر این وجود ایلات و عشایر در دامداری استان نقش قابل توجهی دارد. این استان از نظر اکتشاف و بهره‌برداری منابع معدنی نسبت به سایر استانها در وضع مطلوبی قرار ندارد. بررسی ترکیب کارگاههای موجود استان نیز نشان می‌دهد که دو گروه صنعتی کانیهای غیرفلزی و غذایی - داروئی در بین سایر صنایع بالاترین تعداد میزان اشتغال را دارد. از جمله معادن این استان می‌توان به معادن مصالح و سنگهای ساختمانی، گرانیت، میکا، زرنیخ، تالک، تراورتن، طلا، خاک نسوز و پوکه معدنی اشاره کرد.

صنايع دستي استان آذربايجان غربي به شرح زير است:

انواع قالي و گليم, نساجي سنتي, رنگرزي و چاپهاي سنتي, رودوزي و بافتني, سفالگري و سراميک سازي, فرآورده هاي پوست و چرم, هنرهاي مرتبط با فلز, چوب, حصيربافي, طراحي سنتي و نگارگري, صحافي و جلدسازي سنتي, گيوه دوزي و نمدمالي.

قالي بافي: 
در مورد قالي هاي استان آذربايجان غربي تاريخ دقيقي در دسترس نيست و نقشه خاصي که مربوط به استان باشد نيز وجود ندارد. ولي هم اکنون تقريباً نقشة ساير مناطق را مي بافند. در آذربايجان غربي, به دليل نزديکي و همجواريش با استان آذربايجان شرقي -که يکي از مراکز عمده قاليبافي در دنيا است - قاليبافي متداول مي باشد. مهمترين مراکز قاليبافي استان شهرهاي تکاب و مياندوآب و مناطق روستايي و عشايري آن است.

گليم بافي: 
در بخشهايي از استان, گليم سوماک نيز بافته مي شود.

رنگرزي و چاپ هاي سنتي: 
کليه فرآورده هايي که بوسيله قلم مو, قالب و شابلون, رنگ آميزي مي شود و پذيراي نقش مي شود جزو چاپ هاي سنتي به حساب مي آيند. البته در آذربايجان غربي عمدتاً در زمينه رنگرزي فعاليت مي شود.

رودوزي: 
رودوزي هاي استان عمدتاً در زمينه آ«ممقان دوزيآ» انجام مي شود. اين هنر- صنعت که توليدش در انحصار زنان و دختران خانه دار است. مواد اولية مورد نيار نخ ابريشم رنگين پارچه است. بيشتر محصولات اين رشته در تهيه کلاه است. البته در حال حاضر زيرليواني, کمربند, کفش, جليقه, روميزي نيز تهيه مي شود. 
اين رشته از سوزندوزي از بخش هايي است که طي آن زمينه اساسي پارچه را از بخيه مي پوشانند و زمينه تازه اي از نقش و نگار ايجاد مي شود. طرحهاي سوزندوزي عمدتاً ذهني و ملهم از برداشت هاي شخصي هنرمند است.

اورمیه: 0441

خوی: 0461

 نقده: 0443

مهاباد: 0442

میاندواب (قوشا چای): 0481

تکاب: 0482

بوکان: 0482

اشنویه:0444

چالدران: 0462

سلماس:0443