استان زنجان
موقعیت جغرافیایی
این استان شامل هفت شهرستان به نام های زنجان (زنگان)، ابهر، طارم، خدابنده، خرمدره، ایجرود، ماهنشان، 16شهر، 15 بخش و 46 دهستان می باشد.این منطقه یک واحد نیمه مستقل جغرافیایی است که با وجود رودخانه قزل اوزن ایجاد گردیده است. این واحد جغرافیایی فلات آذربایجان را با شیب ملایمی به دشت قزوین مرتبط می کند.
این منطقه از شمال به بخش های آق کند و هشت جین از شهرستان خلخال، از شمال شرقی به ماسوله، فومن، رشت و شهرستان رودبار زیتون، از شرق به بخش های سیردان، تاکستان، آوج از استان قزوین، از جنوب به کبوتر آهنگ از استان همدان، از جنوب غربی به شهرستان بیجار، از مغرب به تکاب و از شمال غربی به قره آقاج و میانه محدود است و رودخانه قزل اوزن با گردش خود حد طبیعی این شهرستان را تعیین نموده و وسعت آن بالغ بر 21848 کیلومتر مربع می باشد. از نظر توپوگرافی استان زنجان منطقه ای است کوهستانی که بصورت فلات مرتفعی خودنمایی می کند و در اثر تجزیه رودخانه جلگه های حاصلخیز مستقلی را تشکیل داده است. ناهمواریهای شهرستان در این مقوله به کوههای زنجان شمالی و کوههای زنجان جنوبی تقسیم گردیده است که از نظر تقسیمات جغرافیایی، رشته کوههای زنجان شمالی ادامه رشته کوههای البرز و کوههای زنجان جنوبی جزئی از رشته کوههای منفرد مرکزی است. جهت کوهها بطور طبیعی از شمال غربی به جنوب شرقی ممتد بوده و دره زنجان رود برزخی را میان رودخانه قزل اوزن سفلی و علیا بوجود آورده و بخشهای قره پشتلو و طارم علیا در منطقه رشته کوههای زنجان شمالی واقع شده است.
از مهمترین ارتفاعات در رشته کوههای زنجان شمالی، قله گلاس به ارتفاع 2974 متر و قله باکلور به ارتفاع 2966 متر در جبهه شمالی رودخانه قزل اوزن قرار گرفته اند، قله دگا به ارتفاع 2986 متر و قله چله خانه در شمال زنجان به ارتفاع 2775 متر از ارتفاعات مهم جبهه جنوبی رود قزل اوزن از رشته کوههای زنجان شمالی است. این رشته کوهها در شمال غربی شهرستان به هم پیوسته و رشته کوههای البرز غربی را تشکیل داده اند.
از مهمترین ارتفاعات زنجان جنوبی، قله قیدار به ارتفا 2775 متر می باشد که دو بخش سجاس رود و سهرورد را تفکیک نموده است. قله خورجهان به ارتفاع 3318 متر و قله علم کندی به ارتفاع 2900 متر و قله سپهسالار به ارتفاع 3052 متر که حد طبیعی استان زنجان با شهرستان همدان و تکاب را تشکیل داده است. قله جهان داغ به ارتفاع 2484 متر و قله رستم به ارتفاع 2700 متر در جنوب زنجان قرار گرفته اند. به طور کلی اختلاف ارتفاع روودخانه قزل اوزن از مبداٌ تا حوضچه سد منجیل تقریباً 1000 متر است.
در منطقه سلطانیه که مرتفع ترین نقطه دشت (زنجان ابهر) می باشد، کوههای زنجان شمالی و زنجان جنوبی در ناحیه ابهر بطرف مغرب از یکدیگر فاصله گرفته، در منتهی الیه غربی استان، جلگه وسیعی را از آبرفت رودخانه تشکیل داده است.
اقلیم و ویژگی های طبیعی
تنوع آب و هوایی استان زنجان سبب شده كه اين منطقه چهارفصل بوده و ظرفیت های بالايى در زمينه گردشگری طبیعی داشته باشد. به سبب شرایط خاص آب و هوایی منطقه؛ طارم استان زنجان را هندوستان ایران می دانند. چشمه های آب معدنی، رودخانه های متعدد دایمی و فصلی، جنگل ها و آبشارهای زیبای داخل جنگل ها، روستاهای ییلاقی و زیبایی که در دره های ارتفاعات طارم واقع شده اند؛ این منطقه را به پر جاذبه ترین ناحیه طبیعی استان زنجان تبدیل کرده است. شهرستان خرم دره نیز که از آن به عنوان یک باغ شهر یاد می شود، با اتکا به سرسبزی و باغ های پرشمار خود یکی دیگر از مناطق گردشگری این استان محسوب می شوند. به طور کلی اردیبهشت، خرداد و تیرماه بهترین ماه های مسافرت به استان زنجان هستند. هيچ توصيفی از سرسبزی و زيبايی طبيعت زنجان در اين ماه ها كامل نيست و مناظر بديع اين فصل را در زنجان فقط بايد ديد. تفاوت آب و هوایی در نواحى مختلف استان زنجان را مى توان به خوبى در يک زمان در قسمت هاى شمالى، مركزى و جنوبى استان مشاهده كرد. مهم ترين منبع آب هاى سطحى در استان زنجان رودخانه هاى دايمى و فصلى هستند. رودخانه هاى قزل اوزن، زنجان رود، ابهررود و شاهرود را می توان مهم ترين رودهاى دايمى اين استان دانست. رودخانه قزل اوزن علاوه بر اهمیت اقتصادی بالایی که دارد به دلیل پرآبی، زیبایی و طولانی بودن مسیر خود؛ یکی از مهم ترين روخانه های زنجان است كه در زمینه جاذبه های گردشگری نیز اهمیت زیادی دارد. به برکت آب فراوان، باغ های زیبا و سرسبز بسیاری در مسیر اين رودخانه به وجود آمده که منظره بسیار زیبایی به حومه شهر زنجان داده است. چشمه هاى معدنى استان زنجان به دو صورت چشمه هاى آب گرم معدنى و چشمه هاى آب سرد معدنى شكل گرفته اند که از نظر جاذبه هاى گردشگرى داراى اهميت هستند. غارهای متعددی در استان زنجان در دل کوه ها قرار دارند که برخی از آن ها هم چون غار کتله خور از مهم ترین آثار طبیعی این استان به شمار می آیند.
آب و هوای استان زنجان
استان زنجان به لحاظ داشتن تنوع نقاط ارتفاعى از يک سو و از سوی ديگر تاثيرپذيرى از چند توده هوايى خزری، مديترانه اى و صحراى مركزى، صاحب اقليم ها و اكوسيستم هاى متنوعى شده است. با وجود اين كه اين استان يکی از استان های سردسير و كوهستانى شمال باختری كشور به شمار مى آيد؛ از اكوسيستم هاى فراوان دشتى، بيابانى، تالابى و رودخانه اى، جنگلى، درختچه اى، كوهستانى مرتفع و تپه ماهورى نيز بی نصيب نمانده است. اين استان در بيش تر از 70 درصد از مناطق خود آب وهواى نيمه خشک فراسرد و در 30 درصد باقی مناطق از تنوع اقليمى و آب و هوايى برخوردار است. ميزان بارندگى سالانه استان زنجان حدود 323 ميلى متر برآورد شده است. اردیبهشت، خرداد و تیرماه بهترین ماه های مسافرت به استان زنجان هستند. هيچ توصيفی از سرسبزی و زيبايی طبيعت زنجان در اين ماه ها كامل نيست و مناظر بديع اين فصل را در زنجان فقط بايد ديد. تنوع آب و هوايى و تغييرات ارتفاع از 500 متر در سواحل رودخانه قزل اوزن در ناحیه طارم تا ارتفاعات بيش از 3000 متر در انگوران تغييرات دمايى و آب و هوايى زيادى را در نقاط مختلف به وجود آورده و سبب پديد آمدن چشم اندازهای مختلفی در منطقه شده است. تفاوت آب و هوایی در نواحى مختلف استان زنجان را مى توان به خوبى در يک زمان در قسمت هاى شمالى، مركزى و جنوبى استان مشاهده كرد. اين تنوع آب و هوایی و توپوگرافی سبب پيدايش جوامع زيستى گياهى و جانورى متنوعی در منطقه شده و محيط طبيعى استان زنجان را غناى خاصى بخشيده است.
مناطق توریستی- طبیعی خاص
منطقه ی زیبای طارم، چمن با ارزش سلطانیه، شکارگاه ها و مناطق حفاظت شده ی استان، دره ها و دربندهای ییلاقی منطقه، سواحل زیبای رودخانه قزل اوزن، چشمه های متعدد آب گرم، منطقه ییلاقی گاوازنگ، کناره های سد تهم، کوه های منطقه ی ماه نشان، روستاهای صخره ای و طبیعی استان زنجان و مناطق حفاظت شده ی این ناحیه برخی از مناطق توریستی- طبیعی استان زنجان هستند که برای گسترش گردشگری طبیعی مناسب به نظر می آیند.
صنایع دستی استان زنجان
استان زنجان يكی از استان هاى فعال كشور در زمينه صنايع دستى است. یافته های باستان شناسی به دست آمده از این استان بر قدمت انواع صنایع دستی در این منطقه گواهی می دهد. انواع صنايع دستى از قبيل چاقوسازی، گليم بافى، جاجيم بافی، چارق دوزی، سفال گری، مليله كارى، فرش بافى، فلزكارى، مسگرى و نقره سازى در شهرستان هاى اين استان متداول است. بافت انواع قالى و قاليچه در مناطق مختلف استان رواج دارد ولى بيش ترين ميزان توليد در منطقه زنجان، ابهر و قيدار ديده مى شود.
سایر ویژگی های فرهنگی
زبان اهالى استان زنجان نيز مانند نژاد آن ها يک دست نيست و در طول تاريخ دست خوش تغيير و تحولات فراوان شده ولى آن چه مسلم است اين كه زبان اهالى بومى استان، پیش از هجوم اقوام مغول فارسى بوده است. در صورالاقاليم آورده شده كه "زبانشان زنگان پهلوى راست است". پس از استقرار اقوام ترک در اين منطقه و مهاجرت هايى كه از سوى نژاد ترک آذرى انجام گرفته، مخلوطى از زبان هاى تركى، جغتايى، تركى آذرى و زبان فارسى كه كلمات زبان كردى نيز در آن وجود دارد، تشكيل شده كه هم اكنون نيز رايج است. در حال حاضر استفاده از لغات فارسى در مكالمات روزمره مردم منطقه مرسوم شده و مردم استان زنجان در اداره ها، مدارس و مكان هاى عمومى به زبان فارسى و در مکالمه های روزمره و محلى به زبان تركى صحبت مى كنند.
از نظر خصوصیات انسانی، مردم زنجان به لحاظ تداوم و استمرار مبارزه با طبیعت کوهستانی مردمانی نسبتاً خشت، توأم با صبر و مردمانی سخت کوش و قانع را بوجود آورده است. مهمان نوازی و عفت از ویژگی های بارز مردم این منطقه در طول تاریخ حیات خود بوده که این امر در سفرنامه های مکتوب نیز منعکس شده است.
جاذبه های استان زنجان در یک نگاه
جاذبه های طبیعی
آبشار شارشار
آبشار شارشار از نقاط دیدنی استان زنجان است . این آبشار تنها آبشار شناخته شده در زنجان است .
غار کتله خور ، غار کتل کوتول
غار کتله خور در 155 کیلومتری جنوب زنجان و 173 کیلومتری شمال همدان ، در نزدیکی شهر کوچک گرماب واقع شده است .
غار کتله خور، غاری است آهکی که در برخی نقاط آن گل رس و خاک های حاوی اکسید آهن قابل مشاهده است .
جاذبه های مذهبی
امامزاده سید ابراهیم
آرامگاه امامزاده سید ابراهیم در داخل شهر زنجان در قبرستانی واقع در منتهی الیه سمت شرقی شهر قدیم ، مشرف به دیوار حصار شهر قرار گرفته که امروزه قسمتی از قبرستان مزبور به دبیرستان ، دبستان و قسمتی دیگر به خیابان موسوم به صدر جهان تبدیل شده است .
بقعه امامزاده زیدالکبیر
امامزاده زیدالکبیر در منتهی الیه شرق شهرستان ابهر در استان زنجان قرار دارد ، که بر اساس کتاب منتقله الطالبین نسبت شاهزاده زیدالکبیر به نخستین پیشوای شیعیان جهان باز می گردد .
حسینیه اعظم زنجان
حسینیه اعظم زنجان از اماکن مذهبی شیعیان است که در جنوب شهر زنجان واقع گشته است . قدمت این مکان به حدود یک قرن پیش می رسد . این حسینه توسط دو فرد بنام های حاج میرزا محمد نقی و حاج میرزا بابایی وقف گردید .
مسجد جامع زنجان
مجموعه تاریخی مسجد جامع یکی از بناهی ارزشمند شهر زنجان ، معروف به مسجد سید است که در بافت تاریخی و قدیمی شهر قرار گرفته است .
مسجد چهل ستون زنجان
مسجد و مدرسه چهل ستون دربافت بازار ( بازار بالا ) در ضلع جنوب شرقی مسجد و مدرسه جامع ( سید ) در راسته معروف به راسته حجت الاسلام قرار دارد .
مسجد خانم زنجان
بنای مسجد خانم که به دوره قاجاریه تعلق دارد در محله قدیمی فخیم الدوله زنجان قرار گرفته است .
جاذبه های باستانی
بازار زنجان
بازار زنجان در دوران آقا محمد خان قاجار آغاز و در سال ۱۲۱۳ در زمان فتحعلی شاه قاجار خاتمه یافته و مساجد و سراها و گرمابه ها در سال ۱۳۲۴ به آن اضافه شده است . مجموعه بازار قدیمی به صورت یک خط مستقیم به عنوان بازار بالا و پایین به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شده است .
بنای رختشویخانه
بنای رختشویخانه در خیابان سعدی وسط و در مرکز شهر زنجان واقع شده است و هم اکنون به صورت موزه میباشد و مردم میتوانند از آن بازدید کنند . این بنا در سال های گذشته به جهت وجود هوای سرد در زمستان ها برای بانوان زنجانی ساخته شده است . این بنا توسط دو برادر به نام های مشهدی اکبر معمار و مشهدی اسماعیل بنا ساخته شده است . این بنا در محلی که قبل ها به نام بابا جمال چوقوری شناخته می شد ، احداث شد .
پل میربهاالدین
پل میربهاء الدین یک پل تاریخی است در زنجان که در دوره قاجاریه بر روی زنجان رود در ابتدای جاده بیجار بنا گردیده است . این پل توسط یکی از خیرین شهر زنجان به نام حاج میر بهاالدین در زمان ناصرالدین شاه قاجار احداث گردیده است .
حمام حاج داداش
حمام حاجی داداش که یکی از قدیمی ترین بنا های تاریخی شهر زنجان می باشد و تنها حمام ستون سنگی زنجان می باشد .
عمارت ذوالفقاری زنجان
خانه ی ذوالفقاری های زنجان که قریب صد سال از احداث آن می گذرد یکی از آثار ارزشمند شهر زنجان است که در یاد و خاطره ی مردمان این شهر همواره جایگاه مهمی داشته است .
قلعه بهستان
قلعه بهستان یکی از 20 قلعه تاریخی شهرستان ماهنشان در استان زنجان است که قدمت آن به قرن پنجم هجری قمری تخمین زده می شود .
كاروانسرای سنگی
کاروانسرای سنگی به ترکی ( داش کاروانسراسی ) در جاده کمربندی زنجان - میانه روبروی ایستگاه قطار زنجان وافع شده است.
گنبد سلطانیه
گنبد سلطانیه که جزو میراث جهانی بشر است ؛ در شهر سلطانیه در 35 کیلومتری شهر زنجان واقع شده و بنای آن به دستور سلطان محمد خدا بنده از سال 704 هجری قمری شروع و در مدت 9 سال در تاریخ 713 هجری قمری پایان یافته است.
مردان نمکی (دوز کیشی)
معدن نمک چهرآباد با ارتفاع 1350 متر از سطح دریا در 75 کیلومتری غرب شهر زنجان و یک کیلومتری جنوب روستای حمزه لو قرار دارد .
معبد باستانی داش کسن ( معبد اژدها )
معبد باستانی " داش کسن " یا آنچنان که جهانگردان آن را می شناسند ؛ معبد اژدها ؛ در حاشیه روستای " ویر " در حدود 15 کیلومتری شهر تاریخی سلطانیه واقع شده است.
جاذبه های تفریحی
سد خاکی تهم
سد خاکی تهم در فاصله ۱۵ کیلومتری شمال شهر زنجان قرار دارد.
مجموعه تفریحی و کوهستانی ائل داغی ( گاوه زنگ )
مجموعه تفریحی و کوهستانی ائل داغی زنجان یا مجموعه تفریحی گاوه زنگ زنجان یکی از مراکز تفریحی و گردشگری زنجان است.
|
اطلاعات توریستی 
